|
|
|
|
Er zijn vele andere sites waar de genetica van vachtkleur bij katten uitgelegd wordt, maar ik doe het hier op mijn eigen manier. Allereerst zijn een aantal termen noodzakelijk om uit te leggen en ik geef de voorkeur aan het gebruik van de juiste termen, met mijn biologische achtergrond vind ik dit het makkelijkste. Genetica is een ander woord voor erfelijkheidsleer. Bij katten zijn vele eigenschappen erfelijk, de meest opvallende is natuurlijk vachtkleur. Alle erfelijke eigenschappen liggen op chromosomen, van elk chromosoom zijn er twee, een paar. Eén chromosoom van elk paar komt van de vader, het andere van de moeder. Op elk chromosoom liggen vele genen, een gen is eigenlijk de plaats van één erfelijke eigenschap op een chromosoom. Voor elke eigenschap kunnen er meerdere alternatieve vormen zijn, één zo'n alternatieve vorm heet allel (bijvoorbeeld bloemkleur, er is een allel voor rood en een allel voor wit). Voor elk gen heeft elk individu twee allelen, als een individu twee dezelfde allelen heeft noem je dit homozygoot (bijv. twee allelen voor wit), heeft een individu twee verschillende allelen dan noem je dit heterozygoot (één allel wit en één allel rood). Is in dit voorbeeld de plant homozygoot voor bloemkleur dan is het duidelijk welke kleur zijn bloemen krijgen. Het wordt anders als de plant heterozygoot is voor bloemkleur, als hij dus één allel voor wit heeft en één allel voor rood. De uiteindelijke bloemkleur is dan afhankelijk van de dominantie van de allelen. Als een allel dominant is (altijd weergegeven door een hoofdletter) dan komt deze altijd tot uitdrukking. Stel dus Rood (R) is dominant over wit (w), bij een combinatie Rw is de bloemkleur Rood, bij RR ook, alleen bij ww is de bloemkleur wit. Wit is hier het recessieve allel (altijd weergegeven door een kleine letter). Het kan ook zo zijn dat rood en wit beide recessief zijn, welke kleur krijg je dan bij een combinatie rw? Roze! Beide allelen dragen bij aan de kleur van de bloem en de kleur is dan intermediair tussen wit en rood, dus roze.Na deze algemene inleiding ga ik hier de genetica van de vachtkleur bij Siamezen verder verduidelijken. Bij de vachtkleur zijn meerdere genen betrokken. Ik zal hier de notatie gebruiken, zoals gebruikt in het boek Oosterse korthaarkatten van K. van der Wijk uit 1981/1982. Voor alle genen die met haarkleur, haarvorm en haarlengte te maken hebben is deze duitse site zeer aan te raden: Genetik für Katzenzüchter
Allelen
naam
De notatie van een Seal point Siamees wordt hierbij: aa BB cscs DD oo. Dit betekent dat deze kat een effen gekleurde vacht heeft (aa), homozygoot is voor de kleur Black (BB), alleen pigment vertoont in de points (cscs), hij heeft geen verdunning voor blauw (DD) en hij heeft geen oranje (oo). Voor de duidelijkheid laten we bij een kat zonder oranje meestal de notatie weg. Oftewel Seal point Siamees: aa BB cscs DD
A Agouti, gebandeerde haren (zoals bij Abessijn)
a non agouti, effen vacht
B Black (Seal)
b bruin (Chocolate)
b1 cinnamon
cs siameespatroon (vorm van albinisme)
cb burmeespatroon (vorm van albinisme)
C volledig pigment
D geen verdunning
d verdunning voor blauw
O oranje (rood)
o niet oranje
Er is hier dus sprake van een gen voor vachtpatroon (Agouti), een gen voor kleur (Black), een gen dat de kleur verdunt (verdunning) en de aanwezigheid van het oranje allel dat de kleur van een Siamees bepaalt (Kleurvererving bij Siamees en Thai is uiteraard hetzelfde). Het verdunningsallel is recessief, het kan alleen de kleur beïnvloeden als de kat twee verdunningsallelen heeft (dd). Is dit het geval dan kleurt Black naar wat wij Blue noemen en bruin naar wat wij Lilac noemen. Het gen voor oranje ligt op het vrouwelijke geslachtschromosoom (X). Vrouwtjes hebben XX, mannetjes XY, een mannetje kan hierdoor maar één allel van oranje hebben.
* voor Thai's met dezelfde kleur vervang je SIA door THA
Allelencombinatie
Kleur
Kleurnummer
Kleurcode *
aa B- cscs D-
Seal point
24
SIA n
aa B- cscs dd
Blue point
24a
SIA a
aa bb cscs D-
Chocolate point
24b
SIA b
aa bb cscs dd
Lilac point
24c
SIA c
aa B- cscs D- OO
Red point poes
32a
SIA d
aa B- cscs D- O
Red point kater
32a
SIA d
aa B- cscs D- Oo
Seal Tortie point poes
32b
SIA f
aa B- cscs dd Oo
Blue Tortie point poes
32b
SIA g
aa bb cscs D- Oo
Choc. Tortie point poes
32b
SIA h
aa bb cscs dd Oo
Lilac Tortie point poes
32b
SIA j
aa B- cscs dd OO
Cream point poes
32c
SIA e
aa B- cscs dd O
Cream point kater
32c
SIA e
A- B- cscs D-
Seal Tabby point
32
SIA n 21
A- B- cscs dd
Blue Tabby point
32
SIA a 21
A- bb cscs D-
Choc. Tabby point
32
SIA b 21
A- bb cscs dd
Lilac Tabby point
32
SIA c 21
A- B- cscs D- Oo
Seal Tortie Tabby point
32
SIA f 21
A- B- cscs dd Oo
Blue Tortie Tabby point
32
SIA g 21
A- bb cscs D- Oo
Choc. Tortie Tabby point
32
SIA h 21
A- bb cscs dd Oo
Lilac Tortie Tabby point
32
SIA j 21
A- B- cscs D- O
Red Tabby point kater
32
SIA d 21
A- B- cscs D- OO
Red Tabby point poes
32
SIA d 21
Stel je hebt een Seal point poes en je wilt haar laten dekken door een Lilac point kater. Welke kleur kittens kun je dan verwachten? Dit is afhankelijk van de genetische achtergrond van de kleur, is de poes drager van het verdunningsallel, of van het bruin allel? Is de poes aa BB cscs DD en kruis je haar met aa bb cscs dd (de Lilac kater), dan is het resultaat kittens met aa Bb cscs Dd, oftewel Seal point en drager van verdunning ('blauw') en Chocolate. Ik zal op pagina 2 verschillende kruisingstabellen geven, waar voor de overzichtelijkheid een afkorting gebruikt zal worden. Deze afkortingen heb ik ontleend van Houden van Siamezen van Kik van Eijsden uit 1977.
Kruisingstabellen - Tabby Points Ik beweer geenszins dat ik hier volledig ben, voor vragen ben ik altijd beschikbaar, en ook voor commentaar natuurlijk, ben ik iets vergeten of staan er fouten? Mail me: elinegeertsema@solcon.nl
Bronnen:
Houden van Siamezen van Kik van Eijsden uit 1977 (Uitgeversmaatschappij Holland te Haarlem)
Cattery Elvëa Mëoi | Poezen | Katers | Peetooms | Kittens | Genetica | Shows | Links
Cattery Elvëa Mëoi
elinegeertsema@solcon.nl
Date Last Modified: 06-06-2007
Copyright Eline Geertsema